सोलापूर वनविभाग

तुळशी वृंदावन

संत जनाबाई

Janabai Banner

परिचय

संत जनाबाई यांचा जन्म परभणी जिल्ह्यातील गंगाखेड येथे झाला. त्यांचे वडील दमा व आई करुड, हे दोघेही विठ्ठलभक्त होते. जनाबाई संत कवयित्री म्हणूनही ओळखल्या जातात.सर्वसामान्यांना देखील समजेल-उमजेल आणि रुचेल अशा साध्या सरळ व हृदयाचा ठाव घेणाऱ्या भाषेत त्या अभंग रचत. त्यांच्या बऱ्याच अभंग रचना नामदेव गाथेत देखील समाविष्ट केलेल्या आढळून येतात. जनाबाईनी रचलेल्या काव्य-रचना पूर्वीच्या काळी महाराष्ट्राच्या खेडोपाड्यातील स्त्रिया दळण दळताना ओव्या म्हणून गात असत. संत नामदेवांमुळे जनाबाईंना सतत सत्संग घडत असे, त्यामुळेच आपल्या प्रसिद्ध काव्य-रचनेत त्या म्हणतात "विठू माझा लेकुरवाळा, संगे गोपाळांचा मेळा!" संत ज्ञानेश्वरांविषयी देखील जनाबाईंच्या मनात मोठा भक्तिभाव होता .त्यांच्याविषयी त्या आपल्या रचनेत लिहितात, "परलोकीचे तारु!म्हणे माझा ज्ञानेश्वरु!" दळण-कांडण करणे, केर कचरा काढणे, गोवऱ्या-शेण्या थापणे अशी घरातील सर्व लहानमोठी कामे करताना  त्या सतत विठ्ठलाचे नामस्मरण करीत असत आणि ही कामे करताना प्रत्यक्ष विठ्ठल आपल्या मदतीला असतो व आपल्या वाटणीच्या कामांमध्ये तो प्रत्यक्ष सहभागी देखील असतो अशी त्यांची ठाम धारणा होती

जनाबाई कथा १
जनाबाई कथा २
जनाबाई कथा ३
जनाबाई कथा ४
जनाबाई कथा ५
जनाबाई कथा ६
जनाबाई कथा ७
जनाबाई कथा ८
Scroll to Top

बेसील तुळस

स्वयंपाकात स्वाद आणि सुगंधासाठी याची पाने वापरली जातात. 

पुदिना तुळस

स्वयंपाकात स्वाद आणि सुगंधासाठी वापरली जाणारी तुळस. याची उंची अतिशय कमी असते. याची पाने लहान व लंबगोलाकार असतात. पानांचा पृष्ठभाग हा थोडा खडबडीत असतो. पाने चुरल्यावर अतिशय सुंदर असा वास पसरतो

लेमन तुळस

याची पाने देखील थोडी लांबट आकाराची असतात. मंद सुगंध असतो. पाने चूरल्यास लिंबासारखा वास येतो

हनुमान तुळस

याची पाने इतर तुळशींच्या मानाने लांब असतात. ही पाने चुरल्यास त्यांचा मारीगोल्डच्या फुलांसारखा वास येतो.

सब्जा तुळस

आपल्या येथे सब्जाचे झाड खास त्याच्या बियांसाठी लावले जाते. शरीराला थंडावा देणारा सब्जा उन्हाळ्यात महत्वाचा ठरतो. जागोजागी मिळणारा वर्ल्ड फेमस फालुदा, सब्जा शिवाय बनू शकत नाही. या तुळशीची पाने व बिया सरबतात घालून प्यायल्याने उष्णता कमी होते. विंचू दंशावर सब्जा तुळशीचा पाला चुरडून लावला जातो

वैजयंती तुळस

अतिशय तीव्र असा सुवास असलेली ही तुळस विशेष औषधी आहे. याची फुले लाल रंगाची असतात. पानांचा चोथा त्वचाविकारांवर वापरला जातो. तसेच न भरणाऱ्या जखमांवरही हा पाला लावला जातो. जंगली पद्धतीने वाढणाऱ्या या तुळशीचे ‘रान तुळस’ असेही नाव आहे

कृष्ण तुळस

या तुळशीचे खोड, पाने, व मंजिऱ्या कमी-अधिक प्रमाणात गडद जांभळ्या रंगाची असतात. उन्हात वाढलेल्या व जुन्या झाडांमध्ये हा रंग जास्त ठळकपणे उठून दिसतो. याच तुळशीला ‘काळी तुळस’, असेही संबोधले जाते. या तुळशीचे पाने खाल्ल्याने सर्दी-खोकला, ताप यावर लवकर आराम मिळतो

राम तुळस

राम तुळस ही मोठ्या पानांची, उंच व रानटी पद्धतीने वाढणारी तुळस आहे.  याची पाने पोपटी रंगाची असतात. या तुळशीच्या पानांना लवंग सदृश, मसालेदार असा सुवास येतो. पोटाच्या विकारांसाठी ही तुळस उपयुक्त आहे. या तुळशीला ‘लवंगी तुळस’, असेही संबोधले जाते